ماده ۴۷۷ در پروند تتلو چه معنایی دارد؟

مخاطب۲۴- آذر ماه سال ۱۴۰۲ بود که امیرحسین مقصودلو ملقب به تتلو توسط پلیس ترکیه دستگیر و در پی پیگیری‌های قضایی، از طریق مرز بازرگان به مقامات ایرانی تحویل داده شد.

پس از دستگیری تتلو و برگزاری دادگاه‌های وی، اصغر جهانگیر سخنگوی قوه قضائیه از صدور حکم ۱۰ سال حبس برای تتلو خبر داد.

نخستین محکومیت قضایی تتلو در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب صادر شد و در این پرونده، وی به اتهام «تشویق مردم به فساد و فحشا» از طریق تولید و انتشار محتوای غیراخلاقی در فضای مجازی، به ۱۰ سال حبس محکوم شد.
تتلو محکوم به اعدام شد

تتلو به اتهام «سب‌النبی» یعنی توهین به پیامبر اسلام، در ابتدا در شعبه ۹ دادگاه کیفری یک تهران به ۵ سال حبس محکوم شد. اما با اعتراض دادستان کل کشور، این حکم در دیوان عالی نقض شد و پرونده به شعبه ۶ دادگاه کیفری یک تهران ارجاع یافت.

در این دادگاه، قاضی با استناد به ماده ۲۶۲ قانون مجازات اسلامی، رفتار‌های تتلو را مصداق توهین به پیامبر دانست و حکم اعدام صادر کرد.

رسیدگی به جلسات امیرحسین مقصودلو ملقب به تتلو به ریاست قاضی حجت الاسلام والمسلمین افشاری در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب برگزار شد و وی تشویق نسل جوان به فساد و فحشا و فراهم کردن شرایط آن، فعالیت تبلیغی علیه نظام، دائر کردن سایت شرط بندی برای قمار و تشویق دیگران به آن، انتشار محتویات مستهجن در قالب تولید کلیپ و آهنگ، تحریک و دعوت از مخاطبان به ارتکاب جرایم منافی عفت، مصرف مواد مخدر، اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور با توصیه به هواداران، فعالیت آموزشی و تبلیغی مغایر شرع اسلام را اتهامات امیرحسین مقصودلو خواند.

در این جلسات، امیر تتلو تلاش کرد بخشی از اقدامات و گفته‌های خود را توجیه کند و رفتارهایش را ناشی از «سوءتفاهم فرهنگی» دانست. تتلو در بخشی از اظهارات پایانی خود گفت: «به خاطر اشتباهاتی که در گذشته داشتم، از مردم و مسئولان معذرت می‌خواهم.».

اما روز بیست سوم و اردیبشهت ماه بود که وکیل تتلو اعلام کرد حکم اعدام موکلش نقض شده است مجید نقشی در صفحه اینستاگرامی خود نوشت: «درخواست ماده ۴۷۷ و خلاف شرع بودن رأی صادره ثبت و دستور رسیدگی توسط ریاست محترم قوه قضائیه صادر شد. انشاءالله که ختم به خیر شود.»
بیست هفتم اردیبهشت ماه نیز سخنگوی قوه قضاییه در نشست خبر خود در پاسخ به سوالی درباره آخرین جزئیات حکم اعدام و وضعیت پرونده امیرحسین مقصودلو و اینکه آیا شایعه ازدواج او در زندان صحت دارد، گفت: به شایعات نباید توجه کرد و باید به واقعیات بپردازیم. در خصوص این پرونده نامبرده با ۲ اتهام مواجه بود. اتهام اول ارتکاب تشویق به فساد و فحشا است که در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب به تحمل ۱۰ سال حبس محکوم شد و این حکم در حال اجرا است و بابت همین حکم این فرد در زندان است.

وی افزود: اتهام دیگر که توهین به مقدسات بود، در شعبه ۹ دادگاه کیفری ۱ تهران به ۵ سال حبس محکوم شد که پس از فرجام‌خواهی دیوان عالی کشور رای صادره را نقض کرد و برای رسیدگی به شعبه هم‌عرض که شعبه ۶ دادگاه کیفری یک بود ارسال کرد که این شعبه حکم اعدام نامبرده را صادر کرد که این حکم مورد فرجام‌خواهی قرار گرفت و در روز‌های اخیر در دیوان عالی کشور رای دادگاه عیناً تایید و برای اجرا به دادگاه اعلام شده است.

جهانگیر گفت: این رای قطعی شده و در حال حاضر آماده اجرا است. معمولاً در پرونده‌هایی که حکم آنها قطعی می‌شود ۲ درخواست صورت می‌گیرد که وکیل نامبرده نیز این ۲ درخواست را انجام داده است. یکی در راستای ماده ۱۱۴ قانون مجازات اسلامی است. این ماده مقرر می‌دارد در جرایم موجب حد به استثنای قذف و محاربه هرگاه متهم قبل از اثبات جرم، توبه کند و ندامت و اصلاح او برای قاضی محرز شود، حد از او ساقط می‌شود. همچنین اگر جرایم فوق غیر از قذف با اقرار ثابت شده باشد، در صورت توبه مرتکب حتی پس از اثبات جرم، دادگاه می‌تواند عفو مجرم را توسط رئیس قوه قضاییه از مقام رهبری درخواست کند.

سخنگوی قوه قضاییه افزود: درخواست دیگر وکیل نامبرده در راستای اعمال ماده ۴۷۷ آیین دادرسی کیفری است این درخواست‌ها در حال حاضر واصل و ثبت شده و در حال بررسی است و نتیجه آن که آیا تایید یا رد می‌شود متعاقباً اعلام خواهد شد.
ماده ۴۷۷ سازوکاری برای جلوگیری از اجرای احکام خلاف شرع است.

اما سوالی که پیش می‌اید این است که اعمال ماده ۴۷۷ چیست و چگونه قرار است حکم اعدام تتلو به واسطه این ماده نقض شود.

مهسا ولی‌پور، وکیل دادگستری در گفت‌و‌گو با سایت دیده‌بان ایران؛ با اشاره به اهمیت ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری اظهار کرد: این ماده که بین حقوق‌دان‌ها به اعاده دادرسی خاص از طریق رئیس قوه قضائیه شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین مواد در نظام دادرسی ماست. هرچند در ظاهر مربوط به امور کیفری به نظر می‌رسد، اما در تمامی آرای قطعی صادرشده از مراجع قضایی قابل اعمال است، مشروط بر اینکه رئیس قوه قضائیه تشخیص دهد رأی صادره خلاف "شرع بین" است. در این صورت، امکان ارسال پرونده برای رسیدگی مجدد به دیوان عالی کشور فراهم می‌شود.

وی افزود: به‌عبارت دیگر، ماده ۴۷۷ یک سازوکار نظارتی برای جلوگیری از اجرای احکام خلاف شرع در نظام قضایی ایران است. قانون‌گذار با پیش‌بینی این ماده، هدف داشته تا از اجرای احکامی که مخالف مسلمات فقهی هستند، جلوگیری شود.

ولی‌پور ادامه داد: اهمیت این موضوع برای قانون‌گذار به‌حدی بوده که به برخی مقامات نیز اختیار داده شده تا اگر در حین انجام وظیفه قانونی خود با رأیی مواجه شدند که مغایر با شرع بین است چه در امور حقوقی و چه کیفری بتوانند با ذکر مستندات، از رئیس قوه قضائیه درخواست تجویز اعاده دادرسی کنند. در واقع، فلسفه این ماده جلوگیری از اجرای هرگونه حکم خلاف شرع است.

این وکیل دادگستری در تشریح روند رسیدگی در صورت تجویز اعاده دادرسی از سوی رئیس قوه قضائیه بیان کرد: در صورت موافقت رئیس قوه قضائیه با اعاده دادرسی، پرونده به دیوان عالی کشور ارسال می‌شود. در دیوان عالی نیز شعب خاصی که از سوی رئیس قوه قضائیه برای این منظور تعیین شده‌اند، به این پرونده‌ها رسیدگی می‌کنند.

وی تصریح کرد: این شعب ابتدا رأی قبلی را نقض کرده و مجدداً از نظر شکلی و ماهوی به پرونده رسیدگی می‌کنند. اما نکته مهم این است که این شعب ملزم به تبعیت از نظر رئیس قوه قضائیه نیستند و می‌توانند هر رأیی را که مناسب تشخیص دهند، صادر کنند.

در ادامه، ولی‌پور با اشاره به پرونده امیرحسین مقصودلو (تتلو) اظهار داشت: در مورد این پرونده هم ممکن است شعبه خاص دیوان عالی کشور، مجدداً حکم اعدام را صادر کند، اما در عین حال با توجه به ایراداتی که به پرونده وارد است.
ازدواج دلیلی بر تخفیف یا سقوط مجازات نیست

وی در پاسخ به این سوال که آیا ازدواج تتلو میتواند منجر به تخفیف تا نقض حکم تتلو شود گفت: اینکه آیا ازدواج امیرحسین مقصودلو می‌تواند در شکسته شدن حکم اعدامش موثر باشه یا خیر باید عرض کنم که از منظر قانونی چه در قانون آیین دادرسی کیفری و چه در قانون مجازات اسلامی همچین ماده‌ای نداریم که ازدواج را دلیلی بر تخفیف مجازات یا سقوط مجازات یا حتی توقف اجرای حکم داشته باشد بنابراین ازدواج امیرحسین مقصودلو در حکم اعدامش موثر نیست و باید ببینیم که شعبه خاص دیوان عالی کشور قرار است چه تصمیمی بگیرد این ازدواج شاید صرفاً بتواد اماره‌ای بر اصلاح و توبه مرتکب باشد.

همانطور که از توضیحات‌ای وکیل مشخص شد پرونده تتلو باید در شعب خاص بار دیگر بررسی شود تا نتیجه اینکه آیا وی اعدام می‌شود یا خبر مشخص شود.